Droge ogen: soorten, oorzaken en behandeling
Droge ogen: soorten, oorzaken en behandeling
Droge ogen is een van de meest voorkomende oogklachten. Het voelt branderig, zanderig of vermoeid, en soms tranen je ogen juist meer. Hier lees je welke soorten droge ogen er zijn en welke behandeling volgens onderzoek het beste past.
Wat zijn droge ogen?
Bij droge ogen is je traanfilm uit balans. De traanfilm is het dunne laagje vocht op je oog. Het bestaat uit een slijmlaag, een waterlaag en een vettige buitenlaag. Wordt die traanfilm onstabiel, dan raakt het oppervlak van je oog geïrriteerd. Dat geeft klachten en kan op den duur ontsteking veroorzaken. De internationale werkgroep TFOS noemt droge ogen daarom een aandoening met meerdere oorzaken, en niet alleen “te weinig tranen” [1,2].
Veelvoorkomende klachten
- Branderig, prikkend of zanderig gevoel
- Vermoeide ogen, vooral na schermwerk of aan het eind van de dag
- Wisselend wazig zicht dat beter wordt na knipperen
- Rode ooglidranden of korstjes aan de wimpers
- Juist tranende ogen: het oog maakt dan reflextranen die niet goed beschermen
Hoe vaak komt het voor?
In het grote Nederlandse Lifelines-onderzoek met bijna 80.000 deelnemers had ruim 9% droge ogen [3]. Wereldwijd ligt dat, afhankelijk van hoe het gemeten wordt, tussen 5 en 50% [2]. Opvallend in het Nederlandse onderzoek: ook jongvolwassenen van 20 tot 30 jaar hadden vaak klachten [3].
De soorten droge ogen
| Type | Wat gebeurt er? | Typische signalen |
|---|---|---|
| Verdampingstype (meest voorkomend) | De meibomklieren in de ooglidrand maken te weinig of te dik talg. De vettige buitenlaag ontbreekt en tranen verdampen te snel. Dit heet meibomklierdisfunctie (MGD) [1,4]. | Klachten erger bij schermwerk, wind of airco; schuimige of verdikte ooglidrand. |
| Tekort aan traanvocht | De traanklier maakt te weinig vocht, bijvoorbeeld door leeftijd, hormonen, medicijnen of een aandoening zoals Sjögren [1,2]. | Continu droog gevoel, ook bij rust; soms droge mond. |
| Gemengd type | Beide mechanismen spelen tegelijk. Dit komt vaak voor: de types lopen in elkaar over [1]. | Combinatie van bovenstaande klachten. |
| Door ooglidontsteking | Blefaritis, soms met Demodex-mijtjes, verstoort de ooglidrand en daarmee de traanfilm [5,6]. | Rode, jeukende randen; korstjes of “kraagjes” rond de wimpers. |
De nieuwste TFOS-richtlijn uit 2025 (DEWS III) kijkt per persoon welke onderdelen niet goed werken: de traanfilm, de oogleden of het oogoppervlak. Vaak is een combinatie van behandelingen nodig [7,8].
Oorzaken en risicofactoren
- Beeldschermen: je knippert minder vaak en minder volledig. Daardoor verdampt je traanfilm sneller [9]. Blauwlichtfilters helpen hier volgens onderzoek niet tegen [9].
- Leeftijd en geslacht: het komt vaker voor bij ouderen en bij vrouwen [2,3].
- Contactlenzen en ooglaseren [2,3].
- Medicijnen: onder andere antihistaminica, antidepressiva, sommige maagzuurremmers en glaucoomdruppels [2,10].
- Omgeving: droge lucht, airco, wind en luchtvervuiling [2,3].
- Conserveermiddelen in oogdruppels, zoals benzalkoniumchloride (BAK) [11].
- Aandoeningen: rosacea, Sjögren, schildklierproblemen, diabetes en slaapapneu [2,3].
Behandeling per type
Verdampingstype en meibomklieren
Hier draait het om de oogleden. Warmte maakt het verdikte talg weer vloeibaar. Een zachte massage helpt het naar buiten, en reiniging houdt de ooglidrand schoon [4,8]. Oogdruppels met een vetcomponent of met perfluorhexyloctaan kunnen de verdamping verminderen [8,12].
→ Lees meer over warmtebehandeling, oogmassage en ooglidhygiëne.
Tekort aan traanvocht
Bevochtigende oogdruppels zonder conserveermiddel zijn de basis, bijvoorbeeld met hyaluronzuur of trehalose [8,13]. ’s Nachts kan een gel of zalf helpen. Bij ernstige klachten zijn er behandelingen op recept via je oogarts [2].
→ Lees welke oogdruppels passen bij jouw klachten.
Ooglidontsteking en Demodex
Dagelijkse ooglidhygiëne is hier de basis [5,14]. Bij Demodex kunnen reinigers met theeboomolie-extract helpen het aantal mijtjes te verminderen, al is het bewijs nog beperkt [15].
Wat je zelf kunt doen
- Neem bij schermwerk regelmatig pauze en knipper bewust en volledig [9,16].
- Zet een luchtbevochtiger op je bureau. Dat verbeterde in onderzoek de stabiliteit van de traanfilm [17].
- Vermijd luchtstroom van airco of ventilator recht op je gezicht.
- Omega-3-supplementen werkten in de grootste studie niet beter dan placebo [18].
Als klachten na enkele weken zelfzorg niet verbeteren, bij pijn, een rood oog, lichtgevoeligheid of minder zicht. Ook als je vaak oogdruppels nodig hebt, is het verstandig om te laten uitzoeken welk type droge ogen je hebt.
Bekijk producten voor ooggezondheid
Bronnen
- Craig JP e.a. TFOS DEWS II Definition and Classification Report. Ocul Surf 2017. PubMed
- Craig JP e.a. TFOS DEWS II Report Executive Summary. Ocul Surf 2017. tearfilm.org
- Vehof J e.a. Prevalence and risk factors of dry eye in 79,866 participants of the Lifelines Cohort Study. Ocul Surf 2021. ScienceDirect
- Nichols KK e.a. The International Workshop on Meibomian Gland Dysfunction: Executive Summary. IOVS 2011. DOI
- Lin A e.a. Blepharitis Preferred Practice Pattern. Ophthalmology 2024. DOI
- Trattler W e.a. The Prevalence of Demodex Blepharitis in US Eye Care Clinic Patients. Clin Ophthalmol 2022. DOI
- Stapleton F e.a. TFOS DEWS III: Digest. Am J Ophthalmol 2025. DOI
- Jones L e.a. TFOS DEWS III Management and Therapy Report. Am J Ophthalmol 2025. DOI
- Wolffsohn JS e.a. TFOS Lifestyle: Impact of the digital environment on the ocular surface. Ocul Surf 2023. DOI
- Wolpert LE e.a. Medication use and dry eye symptoms: a population-based study in the Netherlands. Ocul Surf 2021.
- Gomes JAP e.a. TFOS DEWS II Iatrogenic Report. Ocul Surf 2017. DOI
- Taloni A e.a. Efficacy of perfluorohexyloctane for dry eye disease: a meta-analysis. Ophthalmic Res 2025. DOI
- Ballesteros-Sánchez A e.a. Trehalose and dry eye disease: a systematic review. J Clin Med 2023. DOI
- Lindsley K e.a. Interventions for chronic blepharitis. Cochrane 2012. PubMed
- Savla K e.a. Tea tree oil for Demodex blepharitis. Cochrane 2020. DOI
- Talens-Estarelles C e.a. Testing the 20-20-20 rule. Cont Lens Anterior Eye 2022. DOI
- Craig J e.a. Randomized trial of desktop humidifier for dry eye relief in computer users. Optom Vis Sci 2017. PubMed
- DREAM Study Research Group. n-3 Fatty Acid Supplementation for the Treatment of Dry Eye Disease. N Engl J Med 2018. NEI
Deze informatie is opgesteld door optometristen en gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Ze vervangt geen persoonlijk onderzoek of advies. Heb je pijn, een rood oog, lichtschuwheid of word je zicht minder? Neem dan direct contact op met je huisarts, optometrist of oogarts.